Disciplinaire trajecten en disciplinair ontslag

Als een werkgever signalen krijgt over mogelijk plichtsverzuim van een ambtenaar, kan een disciplinair traject worden gestart. Dit traject bestaat uit verschillende fases. Uiteindelijk kan een disciplinaire maatregel worden opgelegd. In ernstige gevallen kan dit leiden tot disciplinair ontslag.

De onderzoeksfase

Bij signalen over mogelijk plichtsverzuim is het belangrijk om eerst zorgvuldig onderzoek te doen. Daarbij moeten alle relevante feiten en omstandigheden duidelijk worden vastgelegd, zodat deze achteraf controleerbaar zijn. In sommige gevallen kan het verstandig zijn om hierbij deskundigen in te schakelen.

De verantwoordingsfase

Op basis van het feitenonderzoek wordt vervolgens een tenlastelegging opgesteld. Als het bevoegd gezag oordeelt dat sprake is van plichtsverzuim, wordt een verantwoordingsgesprek gehouden. De ambtenaar krijgt dan de gelegenheid om zijn visie op de gebeurtenissen te geven.

Uit het onderzoek moet voldoende aannemelijk zijn geworden dat de ambtenaar zich schuldig heeft gemaakt aan plichtsverzuim. Dit betekent dat de ambtenaar zich niet heeft gehouden aan de binnen de organisatie geldende regels en normen.

Het verweten gedrag moet de ambtenaar ook kunnen worden toegerekend. De vraag is dan of de ambtenaar verantwoordelijk kan worden gehouden voor zijn gedrag. Uit de jurisprudentie blijkt dat gedrag niet kan worden toegerekend wanneer ieder besef van de onjuistheid daarvan ontbreekt. Dit is een uitzonderlijke situatie.

In de praktijk komt het voor dat een ambtenaar zich erop beroept dat het gedrag hem niet kan worden verweten vanwege psychische klachten. De vraag of sprake is van toerekenbaar plichtsverzuim is een juridische kwalificatie van het feitencomplex. Daarbij kunnen zorgvuldig verkregen medische gegevens of oordelen een rol spelen.

De beslisfase

Na de verantwoordingsfase kan het bevoegd gezag het voornemen uitspreken om een disciplinaire maatregel op te leggen. De ambtenaar krijgt vervolgens de gelegenheid om zijn visie op de voorgenomen maatregel te geven.

Er bestaan verschillende disciplinaire maatregelen. Bij de keuze voor een maatregel moet de werkgever rekening houden met de ernst van het plichtsverzuim en de mate van verwijtbaarheid. De maatregel moet evenredig zijn aan de gedraging.

Daarbij moeten alle relevante feiten, omstandigheden en belangen zorgvuldig worden afgewogen. Strafverzwarende omstandigheden kunnen bijvoorbeeld zijn dat de integriteit of het aanzien van de dienst is geschaad, dat de ambtenaar een voorbeeldfunctie heeft of dat sprake is van herhaald gedrag waarvoor eerder is gewaarschuwd. Ook strafverminderende omstandigheden kunnen een rol spelen, bijvoorbeeld wanneer normoverschrijdend gedrag door leidinggevenden werd gedoogd of binnen een organisatieonderdeel werd geaccepteerd.

De uitvoeringsfase

Een disciplinaire maatregel kan onvoorwaardelijk of voorwaardelijk worden opgelegd. Bij een voorwaardelijke maatregel moet de ambtenaar zich gedurende een bepaalde termijn aan de gestelde voorwaarden houden. Wordt aan deze voorwaarden voldaan, dan wordt de maatregel niet ten uitvoer gelegd.

Disciplinair ontslag

Disciplinair ontslag, ook wel strafontslag genoemd, is de zwaarste disciplinaire maatregel. Een strafontslag kan ook voorwaardelijk worden opgelegd. Het ontslag wordt dan niet ten uitvoer gelegd onder de voorwaarde dat de ambtenaar zich gedurende een proeftijd niet opnieuw schuldig maakt aan soortgelijk of ander ernstig plichtsverzuim.

Een voorwaardelijk strafontslag kan leiden tot twee besluiten: het besluit tot oplegging van het voorwaardelijke strafontslag en het besluit tot tenuitvoerlegging daarvan. Tegen beide besluiten kan de ambtenaar bezwaar maken.

De feiten die aan een strafontslag ten grondslag liggen en het feit dat het strafontslag oneervol wordt opgelegd, brengen in de regel mee dat aan een dergelijk ontslag geen WW- of bovenwettelijke uitkering is verbonden. Doorgaans zal het UWV oordelen dat sprake is van verwijtbare werkloosheid en om die reden geen uitkering toekennen.

Het is daarbij van belang voortvarend te handelen en tot ontslag over te gaan zodra de feiten deugdelijk zijn vastgesteld. Anders bestaat het risico dat het UWV toch een WW-uitkering toekent die ten laste komt van de eigenrisicodrager.

Ondersteuning bij disciplinaire trajecten

Een disciplinair traject vraagt om zorgvuldig onderzoek, een goede vastlegging van de feiten en een evenredige keuze van de eventuele maatregel. Onze advocaten en adviseurs ondersteunen overheidsorganisaties bij de verschillende fases van het traject en bij een eventueel disciplinair ontslag en andere ontslagvragen.

Heeft u een vraag over een disciplinair traject? Neem contact met ons op via 079 - 363 19 19 of stuur ons een e-mail.