Bestuursdwang bij overtreding Opiumwet

Op grond van artikel 13b van de Opiumwet, ook wel de Wet Damocles genoemd, kan de burgemeester handhavend optreden als in een woning, lokaal of op het bijbehorende erf drugs worden verkocht, afgeleverd, verstrekt of aanwezig zijn met het oog op handel. Ook de aanwezigheid van bepaalde voorwerpen of stoffen voor de productie of handel in drugs kan aanleiding zijn om op te treden.

De burgemeester kan onder meer een waarschuwing geven, een last onder dwangsom opleggen of het pand sluiten met een last onder bestuursdwang.

Deze bevoegdheid verschilt van woningsluiting bij verstoring van de openbare orde. Voor toepassing van artikel 13b Opiumwet hoeft geen sprake te zijn van een verstoring van de openbare orde.

De bevoegdheid van de burgemeester

De burgemeester kan artikel 13b Opiumwet onder meer toepassen in twee situaties:

• Drugsverkoop of handelsvoorraad: als in een pand of op het bijbehorende erf drugs van lijst I, lijst IA of lijst II van de Opiumwet worden verkocht, afgeleverd, verstrekt of aanwezig zijn met het oog op handel.
• Voorwerpen of stoffen voor drugsactiviteiten: als in een pand of op een erf voorwerpen of stoffen aanwezig zijn waarvan de betrokkene weet of redelijkerwijs moet vermoeden dat deze bestemd zijn voor illegale drugsactiviteiten.

De burgemeester kan op basis van bijvoorbeeld meldingen, getuigenverklaringen en politiegegevens beoordelen of sprake is van drugsverkoop of -handel.

Wordt meer dan een gebruikershoeveelheid drugs aangetroffen, dan kan dit aanleiding zijn om aan te nemen dat de drugs voor handel bestemd zijn. Bij harddrugs en designerdrugs wordt daarbij onder meer gekeken naar hoeveelheden van meer dan 0,5 gram of één pil.

Als aan de voorwaarden voor toepassing van artikel 13b Opiumwet is voldaan, kan de burgemeester een last onder bestuursdwang opleggen. In de praktijk kan dit leiden tot sluiting van de woning of het lokaal. Afhankelijk van de omstandigheden kan ook worden gekozen voor een waarschuwing of een last onder dwangsom.

Veel gemeenten hebben Damoclesbeleid waarin is vastgelegd hoe de burgemeester deze bevoegdheid toepast.

Sluiting van een woning of lokaal

Sluiting van een woning is een ingrijpende maatregel. Voordat de sluiting wordt uitgevoerd, krijgt de bewoner in beginsel een begunstigingstermijn. Daarmee krijgt de bewoner de gelegenheid zelf aan de last te voldoen. In spoedeisende situaties kan de burgemeester besluiten geen begunstigingstermijn te geven.

Vanwege de gevolgen van een woningsluiting moet de burgemeester het besluit zorgvuldig motiveren. Daarbij moet ook worden beoordeeld of sluiting noodzakelijk en evenredig is.

Rechterlijke toetsing

Betrokkenen kunnen bezwaar en beroep instellen tegen een besluit op grond van artikel 13b Opiumwet. De bestuursrechter beoordeelt daarbij zowel of de burgemeester bevoegd was om op te treden als de evenredigheid van het besluit.

Bij de beoordeling van de evenredigheid kunnen verschillende aspecten een rol spelen:

• Geschiktheid: draagt de maatregel bij aan het doel dat de burgemeester ermee wil bereiken?
• Noodzakelijkheid: kan met een minder ingrijpende maatregel worden volstaan?
• Evenwichtigheid: staan de gevolgen van de sluiting in verhouding tot het doel van de maatregel?

Daarbij kunnen onder meer de ernst en omvang van de overtreding, het tijdsverloop, de duur van de sluiting, de verwijtbaarheid en de gevolgen voor bewoners en andere betrokkenen een rol spelen.

Vervangende woonruimte

Uitgangspunt bij sluiting van een woning is dat de bewoner de woning moet verlaten. Bij de beoordeling van de gevolgen moet rekening worden gehouden met bijzondere omstandigheden, bijvoorbeeld wanneer iemand vanwege medische redenen sterk aan de woning is gebonden.

Ook is van belang of de bewoner zelf vervangende woonruimte kan regelen. De burgemeester moet zich in het kader van de evenredigheidsbeoordeling informeren over de mogelijkheden voor vervangende huisvesting. Dat betekent niet zonder meer dat de gemeente verplicht is vervangende woonruimte aan te bieden.

Juridische ondersteuning bij artikel 13b Opiumwet

Twijfelt u of de burgemeester artikel 13b Opiumwet kan toepassen? Of wilt u een voorgenomen besluit juridisch laten beoordelen? Wij adviseren over de bevoegdheid, de keuze van de maatregel en de motivering van het besluit.

Ook kunnen onze juristen en advocaten ondersteunen bij bezwaar- en beroepsprocedures en voorlopige voorzieningen. In spoedeisende situaties kunnen wij op korte termijn adviseren.

Bel ons op 079 - 3631919 of stuur onze specialisten een e-mail.