Mandaat, delegatie en volmacht

Dagelijks nemen bestuursorganen besluiten op grond van wettelijke bevoegdheden. Het bestuursorgaan hoeft deze bevoegdheden niet altijd zelf uit te oefenen, maar kan ze onder voorwaarden delegeren of mandateren. Dat kan bijvoorbeeld helpen om besluitvorming efficiënter te organiseren.

De Algemene wet bestuursrecht (Awb) bevat in titel 10.1 regels over mandaat en delegatie. Voor volmacht gelden daarnaast regels uit het Burgerlijk Wetboek. In de praktijk blijft steeds dezelfde vraag centraal staan: wie is bevoegd en hoe ver reikt die bevoegdheid?

Delegatie

Bij delegatie draagt een bestuursorgaan een bevoegdheid om besluiten te nemen over aan een ander bestuursorgaan. Dat kan alleen als de wet daarvoor een grondslag biedt.

Het bestuursorgaan dat de bevoegdheid overdraagt, kan deze daarna in beginsel niet zelf meer uitoefenen. Het bestuursorgaan dat de bevoegdheid krijgt, oefent deze uit op eigen naam en onder eigen verantwoordelijkheid. Het is daarmee ook verantwoordelijk voor besluiten die op basis van de gedelegeerde bevoegdheid worden genomen.

Mandaat

Bij mandaat neemt iemand een besluit namens een bestuursorgaan. De bevoegdheid zelf wordt niet overgedragen. Het bestuursorgaan dat mandaat verleent, blijft verantwoordelijk en behoudt de zeggenschap.

Een in mandaat genomen besluit geldt daarom als een besluit van het bestuursorgaan dat het mandaat heeft verleend. Omdat de bevoegdheid niet wordt overgedragen, kan de mandaatgever de bevoegdheid ook zelf blijven uitoefenen.

Volmacht en machtiging

Een volmacht geeft de bevoegdheid om namens een ander privaatrechtelijke handelingen te verrichten. Een overeenkomst die op basis van een volmacht wordt gesloten, geldt daarmee als een overeenkomst die namens het betreffende publiekrechtelijke lichaam is gesloten.

Een machtiging heeft betrekking op feitelijke handelingen namens een bestuursorgaan. De Algemene wet bestuursrecht spreekt daarbij over handelingen die geen besluit en geen privaatrechtelijke rechtshandeling zijn. Denk bijvoorbeeld aan het voeren van verweer namens een bestuursorgaan in een gerechtelijke procedure.

Voor volmacht en machtiging gelden in belangrijke mate dezelfde regels als voor mandaat.

Mandaat en delegatie bij gemeenschappelijke regelingen

Decentrale overheden werken op veel terreinen samen in gemeenschappelijke regelingen. Afhankelijk van de vorm van de gemeenschappelijke regeling kunnen bevoegdheden worden overgedragen of gemandateerd.

Daarbij kunnen bijvoorbeeld vragen ontstaan over de taak- en bevoegdheidsverdeling. Wie behandelt een Woo-verzoek? Mag een gemeenschappelijke regeling namens deelnemers klachten of bezwaarschriften afhandelen? En welke bevoegdheden kunnen überhaupt worden overgedragen?

Mandaat- en delegatiebesluiten

Als bevoegdheden worden gedelegeerd of via mandaat namens het bevoegde bestuursorgaan worden uitgeoefend, moet dit duidelijk worden vastgelegd. Voor burgers en organisaties moet kenbaar zijn wie bevoegd is om een besluit te nemen.

Voordat een mandaat- of delegatiebesluit wordt vastgesteld, moet worden beoordeeld of de betreffende bevoegdheden mogen worden gedelegeerd of gemandateerd. Voor delegatie is een wettelijke grondslag nodig. Ook kan de aard van een bevoegdheid zich tegen mandaat verzetten.

In een mandaat- en delegatiebesluit worden vaak ook volmachten en machtigingen opgenomen.

Risico’s van onbevoegd genomen besluiten

Als een bevoegdheid niet op de juiste manier is overgedragen of wordt uitgeoefend door iemand die daartoe niet bevoegd is, kan dat gevolgen hebben voor het besluit of de rechtshandeling.

Een belanghebbende kan bij een onbevoegd genomen besluit in bezwaar of beroep aanvoeren dat sprake is van een bevoegdheidsgebrek. In sommige gevallen kan zo’n gebrek nog worden hersteld. Dat hangt af van de omstandigheden en van de vraag of belanghebbenden daardoor in hun belangen worden geschaad.

Ook de Awb en het Burgerlijk Wetboek bevatten regels die derden onder omstandigheden beschermen tegen de gevolgen van onbevoegd handelen.

Cursussen mandaat en delegatie

Wilt u uw kennis over mandaat en delegatie verdiepen? Bekijk ons cursusaanbod algemeen bestuursrecht.

Ondersteuning door Vijverberg

Wilt u een mandaatbesluit laten opstellen, heeft u vragen over de gevolgen van mandaat of delegatie binnen een gemeenschappelijke regeling of wilt u weten wie bevoegd is om een besluit te nemen? Onze advocaten en adviseurs denken met u mee.

Neem contact met ons op via 079-3631919  of stuur ons een e-mail.