Verplichte geestelijke gezondheidszorg

Iedereen heeft in beginsel het recht om zelf te bepalen welke zorg hij of zij ontvangt. Het uitgangspunt is daarom dat zorg alleen wordt verleend met instemming van de betrokkene. Soms is verplichte zorg echter noodzakelijk, bijvoorbeeld wanneer iemand door een psychische stoornis ernstig nadeel veroorzaakt voor zichzelf of anderen.

Onder bepaalde omstandigheden kan verplichte zorg worden opgelegd op grond van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz).

Het kan voorkomen dat iemand met een psychische stoornis ook een psychogeriatrische aandoening, zoals dementie, of een verstandelijke beperking heeft. Dan moet worden bepaald welke problematiek op de voorgrond staat en of de Wvggz of de Wet zorg en dwang van toepassing is.

Verplichte zorg onder de Wvggz

Verplichte zorg is een uiterste maatregel en mag alleen worden toegepast als vrijwillige zorg niet mogelijk is. Dit kan onder meer aan de orde zijn wanneer:

• de rechter een zorgmachtiging of een machtiging tot voortzetting van een crisismaatregel heeft afgegeven;
• de burgemeester een crisismaatregel heeft genomen;
• tijdelijke verplichte zorg nodig is voorafgaand aan een crisismaatregel;
• sprake is van tijdelijke verplichte zorg in een acute noodsituatie.

De Wvggz stelt criteria en procedurele eisen waaraan moet worden voldaan voordat verplichte zorg kan worden ingezet.

Crisismaatregel door de burgemeester

Als vrijwillige zorg niet mogelijk is en de situatie zo urgent is dat een zorgmachtiging niet kan worden afgewacht, kan de burgemeester een crisismaatregel nemen. Daarvoor is een medische verklaring van een onafhankelijk psychiater nodig.

Een crisismaatregel kan worden genomen als:

• sprake is van onmiddellijk dreigend ernstig nadeel;
• er een ernstig vermoeden bestaat dat dit nadeel wordt veroorzaakt door een psychische stoornis;
• de crisismaatregel noodzakelijk is om het ernstige nadeel weg te nemen;
• de situatie zo ernstig is dat een procedure voor een zorgmachtiging niet kan worden afgewacht;
• de betrokkene of diens vertegenwoordiger zich tegen de zorg verzet.

Een crisismaatregel duurt maximaal drie dagen. De rechter kan vervolgens een machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel verlenen voor maximaal drie weken. De verplichte zorg kan zowel ambulant als in de vorm van een opname worden verleend.

De burgemeester moet de betrokkene horen, voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is. Daarnaast moeten de crisismaatregel en de medische verklaring onverwijld aan de betrokkene worden verstrekt.

Tijdelijke verplichte zorg voorafgaand aan een crisismaatregel

Voorafgaand aan een crisismaatregel kan gedurende maximaal 18 uur tijdelijke verplichte zorg worden verleend. Daarvan kan maximaal 12 uur plaatsvinden vanaf het moment dat de betrokkene door een psychiater wordt onderzocht.

Beroep bij de rechtbank

Is de betrokkene het niet eens met de crisismaatregel, dan kan binnen drie weken beroep worden ingesteld bij de rechtbank. Hoewel de crisismaatregel door de burgemeester wordt genomen, wordt het beroep behandeld door de rechter die bevoegd is voor zaken op grond van de Wvggz.

De rechter beoordeelt onder meer of aan de wettelijke voorwaarden is voldaan en of de voorgeschreven procedure correct is gevolgd.

Juridische ondersteuning bij een crisismaatregel

Een crisismaatregel vraagt om snel handelen én een zorgvuldige procedure. Als niet aan de wettelijke eisen is voldaan, kan dat gevolgen hebben voor de rechtmatigheid van de maatregel en kan een verzoek om schadevergoeding volgen.

Onze advocaten en juristen adviseren gemeenten over de procedurele eisen van de Wvggz en kunnen burgemeesters bijstaan in procedures bij de rechtbank.

Bel ons op 079 - 3631919 of stuur onze specialisten een e-mail.

Spoedhulp voor gemeenten bij crisismaatregelen

Gemeenten kunnen bij ons een spoedhulpregeling afsluiten. Wij zijn 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar om zaken direct op te pakken tegen vaste tarieven.

Wilt u meer weten over deze mogelijkheid? Bel ons op 079 - 3631919 of stuur onze specialisten een e-mail.