Omgevingsrecht

Heeft u te maken met plannen of activiteiten die gevolgen hebben voor de fysieke leefomgeving? Dan krijgt u te maken met het omgevingsrecht. Dit rechtsgebied regelt de inrichting en bescherming van de fysieke leefomgeving en stelt grenzen aan activiteiten die daarop invloed hebben.

De fysieke leefomgeving omvat onder meer bouwwerken, infrastructuur, watersystemen, water, bodem, lucht, landschappen, natuur, cultureel erfgoed en werelderfgoed.

Een belangrijk kenmerk van het omgevingsrecht is dat het verschillende disciplines met elkaar verbindt. Binnen het omgevingsrecht vallen dan ook uiteenlopende onderwerpen, zoals ruimtelijke ordening, milieu, bouw, geluid, externe veiligheid, water, afvalstoffen en natuur.

Omgevingswet 

Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Voor die tijd was het omgevingsrecht verdeeld over tientallen afzonderlijke wetten. De Omgevingswet heeft een groot deel van deze wet- en regelgeving samengebracht in één stelsel. Niet alle onderdelen van het omgevingsrecht zijn volledig in de Omgevingswet opgenomen.

De Omgevingswet bevat onder meer regels over zorgplichten, taken en bevoegdheden van overheidsinstanties, omgevingswaarden, instructies en instructieregels, omgevingsvisies, omgevingsprogramma’s, omgevingsplannen, omgevingsverordeningen, waterschapsverordeningen, rijksregels, omgevingsvergunningen, projectbesluiten, gedoogplichten, nadeelcompensatie, financiële gevolgen, voorkeursrechten, onteigening, landinrichting, kavelruil, kostenverhaal, procedures, milieueffectrapportage, handhaving, toezicht, strafbaarstelling, digitalisering, experimenten, participatie en overgangsrecht.

De regels zijn verder uitgewerkt in vier algemene maatregelen van bestuur: het Omgevingsbesluit, het Besluit kwaliteit leefomgeving, het Besluit activiteiten leefomgeving en het Besluit bouwwerken leefomgeving. Technische en administratieve regels staan in de Omgevingsregeling.

Andere omgevingsrechtelijke wetgeving

Niet alle onderwerpen zijn volledig in de Omgevingswet geregeld. Dat geldt bijvoorbeeld voor afvalstoffen, kernenergie, meststoffen, leegstand en warmte. Als een onderwerp volledig in een andere wet is geregeld, gaan die bijzondere regels in beginsel voor op de Omgevingswet.

Vraagstukken omgevingsrecht

Binnen het omgevingsrecht kunnen onder meer de volgende vragen spelen:

• Wat verstaat de Omgevingswet onder gevolgen voor de fysieke leefomgeving?
• Waar staan de regels die activiteiten reguleren?
• Wat wordt verstaan onder een milieubelastende activiteit?
• Geldt voor milieubelastende activiteiten en lozingsactiviteiten een specifieke zorgplicht?
• Kunnen voor milieubelastende activiteiten en lozingsactiviteiten maatwerkregels en maatwerkvoorschriften worden vastgesteld?
• Kunnen voor bouwactiviteiten maatwerkregels en maatwerkvoorschriften worden vastgesteld?
• Kunnen decentrale regels bepalingen over bouwactiviteiten bevatten?
• Welke beoordelingsregels gelden voor een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit?
• Hoe verhoudt de algemene zorgplicht zich tot specifieke regels?
• Kan ook decentraal een specifieke zorgplicht worden vastgesteld?
• Wat is het verschil tussen een meldplicht en een informatieplicht in een omgevingsplan, waterschapsverordening, omgevingsverordening of rijksregel?
• Wie bepaalt de reikwijdte van een aanvraag om een omgevingsvergunning?
• Hoe moet het bevoegd gezag beslissen op een aanvraag voor meerdere activiteiten als voor een deel een weigeringsgrond geldt?
• Kan een omgevingsvergunning onder voorschriften worden verleend?
• Is een aanvrager verplicht om participatie te organiseren?
• Wanneer moet het bevoegd gezag bij de voorbereiding van een omgevingsplan een plan-milieueffectrapport opstellen?
• Welke rechtsgevolgen heeft een omgevingswaarde?
• Wat is de verhouding tussen instructies en instructieregels?
• Wanneer is een projectbesluit verplicht?
• Welke schade komt voor nadeelcompensatie in aanmerking?
• Welke bevoegdheden hebben toezichthouders?
• Wanneer is sprake van een overtreding en wie is de overtreder?
• Kan bij handhaving een bestuurlijke boete worden opgelegd?
• Wanneer kan een omgevingsvergunning als sanctie worden ingetrokken?
• Welk recht is op een concrete situatie van toepassing?

Advies en hulp omgevingsrecht

Ook met de Omgevingswet kan het lastig zijn om de juiste regels te vinden en toe te passen. Bovendien komen in de fysieke leefomgeving vaak verschillende en soms tegengestelde belangen samen. Een initiatief kan daardoor leiden tot bezwaren van andere betrokkenen.

Wij adviseren en ondersteunen onder meer bij gebiedsontwikkeling, het vooraf toetsen van omgevingsplannen en omgevingsvergunningen, het sluiten van intentie- en samenwerkingsovereenkomsten, nadeelcompensatie en handhaving. Ook begeleiden en voeren wij bestuursrechtelijke procedures, waaronder spoedprocedures.

Heeft u een vraag over het omgevingsrecht? Bel (079 - 3631919) ons of stuur een e-mail.