Raad van State schept helderheid: drietrapstoets evenredigheid toepasbaar op Bibob-besluiten

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State geeft in de uitspraak van 20 mei 2026 voor het eerst expliciet duidelijkheid over de verhouding tussen de algemene evenredigheidstoets — de drietrapstoets — van artikel 3:4, tweede lid, Awb en de bijzondere evenredigheidstoets van artikel 3, vijfde lid, Wet Bibob.

Vergunning varkenshouder terecht ingetrokken 

Aanleiding voor deze uitspraak is een besluit van het college van Gedeputeerde Staten van Flevoland. Het college besloot de vergunning van een varkenshouder in te trekken op grond van de Wet Bibob (Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur). De rechtbank vond dit besluit eerder onevenredig vanwege de grote financiële gevolgen voor het bedrijf. De Afdeling stelt het college nu toch in het gelijk. De ernst en het structurele karakter van de onderliggende strafbare feiten wogen zwaarder dan het belang van de ondernemer.

De verhouding tussen de Awb en de Wet Bibob 

In de uitspraak legt de Afdeling uit hoe de algemene evenredigheidstoets uit de Awb zich verhoudt tot de bijzondere evenredigheidstoets uit de Wet Bibob. Bestuursorganen kunnen de inmiddels bekende drietrapstoets bij Bibob-zaken als volgt invullen:

1. Geschiktheid: Een weigering of intrekking bij een 'ernstig gevaar' is per definitie een geschikt middel. U voorkomt hiermee direct dat een partij de vergunning misbruikt voor het plegen van strafbare feiten of het benutten van crimineel vermogen.
2. Noodzakelijkheid: Bestuursorganen moeten altijd onderzoeken of een lichter middel volstaat. De Wet Bibob biedt in artikel 3 lid 7 de mogelijkheid om strikte voorschriften aan een vergunning te verbinden. Zo kunt u het gevaar in sommige gevallen voldoende inperken zonder de vergunning in te trekken.
3. Evenwichtigheid: De belangenafweging binnen de Wet Bibob werkt exact hetzelfde als in de Awb. U moet als bestuursorgaan nadrukkelijk beoordelen of de nadelige gevolgen voor de vergunninghouder in verhouding staan tot het doel van uw besluit.

Wat betekent dit voor overheden?

Voor gemeenten, provincies en andere overheden biedt deze uitspraak een concrete handleiding om de evenredigheid van Bibob-besluiten juridisch sluitend te motiveren. Een goede onderbouwing van vooral de noodzakelijkheid en evenwichtigheid blijft cruciaal om ingrijpende besluiten, zoals een intrekking, bij de bestuursrechter overeind te houden.

Vragen of advies nodig? Neem gerust contact met ons op.