Besluit tot actieve openbaarmaking Woo: te laat aangevoerde gronden in strijd met goede procesorde

Geschreven door: Bao-Nhi Trinh

Wie bezwaar wil maken tegen actieve openbaarmaking onder de Woo, moet op tijd aan de bel trekken. Doe je dat pas laat in de procedure, dan kan de rechter je bezwaren buiten beschouwing laten. Dat volgt uit een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) van 17 juni 2026.

Feiten en achtergrond

Een inwoner verzoekt de gemeente Utrecht op grond van de Wet open overheid (Woo) om alle (concept)rapporten van bouwkundige onderzoeken naar twee panden, waaronder onderzoeken naar de constructie van de kelders. De gemeente vindt de gevraagde documenten, maar weigert deze volledig openbaar te maken.

Tijdens de procedure gebeurt er iets onverwachts: de verzoeker ontvangt de documenten alsnog, per ongeluk. Vervolgens ontstaat discussie over de vraag of dat hetzelfde is als openbaarmaking voor iedereen.

Oordeel van de Afdeling

Is er sprake van openbaarmaking? 

De rechtbank oordeelt dat er geen geschil meer bestaat over de weigering van de documenten: de verzoeker beschikt er immers al over. De verzoeker gaat hiertegen in hoger beroep. Volgens hem is het ontvangen van documenten niet hetzelfde als openbaarmaking voor iedereen.

De Afdeling komt niet toe aan die inhoudelijke discussie. Tijdens de zitting bij de rechtbank zegt de gemachtigde van de verzoeker namelijk dat er geen belang meer is zodra de verzoeker de stukken heeft. Daarmee laat de verzoeker die beroepsgrond vallen. In hoger beroep kan hij die grond niet alsnog opnieuw opwerpen.

Openbaarmaking van het Woo-verzoek en de besluitvorming daarop

Daarnaast is de verzoeker het niet eens met de publicatie van zijn Woo-verzoek en het besluit daarop op de website van de gemeente Utrecht. Zijn punt: door adresgegevens van naastgelegen panden zouden anderen via het Kadaster eenvoudig zijn persoonsgegevens kunnen achterhalen. De rechtbank oordeelt dat deze mededeling geen onderdeel is van de procedure, omdat dit niet gaat over het besluit dat wordt aangevochten. Hierdoor is de rechtbank van oordeel dat de gronden buiten de omvang van het geschil vallen. 

De Afdeling kijkt daar anders naar. Hoofdstuk 3 van de Woo gaat over openbaarmaking uit eigen beweging, ook wel ‘actieve openbaarmaking’ genoemd. Artikel 3.1, eerste lid, van de Woo bepaalt dat een bestuursorgaan bij de uitvoering van zijn taak uit eigen beweging informatie openbaar maakt die bij hem berust. Dat geldt alleen als dit redelijkerwijs kan, zonder onevenredige inspanning of kosten. Artikel 3.1, vierde lid, van de Woo bepaalt vervolgens dat het bestuursorgaan een belanghebbende laat weten dat het tot actieve openbaarmaking overgaat. Die mededeling geldt juridisch als een besluit waartegen bezwaar en beroep openstaat. In deze zaak heeft het college die mededeling gedaan in de ontvangstbevestiging van het Woo-verzoek van verzoeker van 24 mei 2022. In het licht van efficiënte geschilbeslechting benadrukt de Afdeling dat deze mededeling moet worden gezien als onderdeel van de procedure over het Woo-verzoek zelf. Daarom oordeelt de Afdeling, anders dan de rechtbank, dat de gronden die de verzoeker aanvoert tegen de actieve openbaarmaking wel binnen het geschil vallen. 

Toch helpt dit de verzoeker niet. De verzoeker brengt zijn bezwaren namelijk pas laat naar voren, pas tijdens de beroepsprocedure bij de rechtbank. Volgens de Afdeling is dat te laat en in strijd met de goede procesorde. De verzoeker had zijn bezwaren eerder kunnen en moeten melden, bijvoorbeeld door te reageren op de ontvangstbevestiging, in bezwaar of in zijn beroepschrift. Daarbij weegt mee dat de verzoeker een ervaren procespartij is. De Afdeling laat daarom de uitspraak van de rechtbank in stand.

Wat betekent dit voor bestuursorganen en de praktijk?

Deze uitspraak geeft twee praktische aandachtspunten voor bestuursorganen.

Ten eerste: een mededeling dat het bestuursorgaan informatie actief openbaar gaat maken, kwalificeert als een besluit. Daardoor staat daartegen in beginsel bezwaar en beroep open.

Ten tweede: bezwaren tegen actieve openbaarmaking horen bij de hoofdzaak over het Woo-verzoek. Maar wie die bezwaren pas laat opwerpt, loopt een reëel risico dat de rechter ze niet meer behandelt. Timing is dus cruciaal, zeker als het bestuursorgaan de (voorgenomen) publicatie vooraf duidelijk aankondigt.

Meer informatie of vragen over de Woo? Neem dan gerust contact met ons op via 079 - 3631919.