Rechtspositie raadsleden en commissieleden

Raadsleden zijn de volksvertegenwoordigers van de gemeente en hebben een controlerende taak. De functie van raadslid wordt beschouwd als een (deeltijd) nevenfunctie. Raadsleden krijgen daarom geen salaris maar een vergoeding voor hun raadswerkzaamheden en een tegemoetkoming in de kosten. De functie van raadslid wordt namelijk beschouwd als een (deeltijd) nevenfunctie.

Rechtspositie raads- en commissieleden

De rechtspositie van raadsleden en commissieleden is geregeld in de Gemeentewet, het Rechtspositiebesluit raads- en commissieleden en diverse circulaires van de minister van Binnenlandse Zaken. De grondslag voor de vergoeding voor de werkzaamheden en de tegemoetkoming van de kosten van de raadsleden is artikel 95 van de Gemeentewet. Artikel 96 van de Gemeentewet vormt de basis voor de vergoeding voor commissieleden voor het bijwonen van commissievergaderingen en voor het reizen en verblijven binnen de gemeente.

Deze wetgeving is uitgewerkt in het Rechtspositiebesluit raads- en commissieleden en de Regeling Rechtspositie raads- en commissieleden. Daarbij kan of moet de gemeente voor bepaalde secundaire voorzieningen aan raadsleden in een verordening nadere rechtspositionele regels opnemen. Raadsleden mogen geen andere vergoedingen ontvangen van de gemeente waar zij raadslid zijn, dan bij of krachtens wet bepaald.

Raadsvergoeding

Het raadslidmaatschap geldt als een nevenfunctie, die het raadslid kan vervullen naast een gewone dienstbetrekking. Raadsleden ontvangen daarom geen salaris, loon of bezoldiging maar een vergoeding voor hun werkzaamheden als raadslid: de raadsvergoeding.

De hoogte van de raadsvergoeding is afhankelijk van het aantal inwoners van de gemeente, die is onderverdeeld in 9 klassen. De maandbedragen zijn opgenomen in de bijlage van het Rechtspositiebesluit raads- en commissieleden. De Raad kan bij verordening bepalen dat 20% van de raadsvergoeding naar rato worden toegekend op basis van het aantal bijgewoonde raadsvergaderingen.

Fractievoorzitters ontvangen naast de vergoeding voor de werkzaamheden voor de duur van hun voorzitterschap per jaar een toelage, die afhankelijk is van de leden van de fractie en de duur van het lidmaatschap.

Gemeenten zijn verplicht de raadsvergoeding over te maken op het door het raadslid aangegeven bankrekeningnummer. Het is dus niet mogelijk de raadsvergoeding niet uit te keren. Ook niet als de vergoeding wordt afgedragen aan de partijkas. Bovendien is het niet mogelijk om geen vergoeding toe te kennen aan raadsleden die (bijna) nooit in de raadsvergadering verschijnen. Het raadslid kan de vergoeding ook niet weigeren.

Onkosten

Maandelijkse onkostenvergoeding

Naast de raadsvergoeding voor de raadswerkzaamheden ontvangen raadsleden een vaste maandelijkse netto onkostenvergoeding voor aan de uitoefening van het raadslidmaatschap verbonden kosten. Deze vaste onkostenvergoeding wordt per 1 januari van elk jaar bij ministeriële regeling gewijzigd aan de hand van de consumentenprijsindex geldend voor de maand september van het voorafgaande kalenderjaar.

De gemeente maakt maandelijks de onkostenvergoeding over op een door het raadslid opgegeven bankrekeningnummer. Het raadslid kan de onkostenvergoeding niet weigeren. Net zoals de raadvergoeding is de hoogte van de onkostenvergoeding afhankelijk van de het aantal inwoners van de gemeente. De vaste onkostenvergoeding vergoedt kosten zoals individuele consumpties buiten de werkplek, attenties voor collega’s, gelegenheidskleding, reiniging van kleding, abonnementen van kranten en tijdschriften en vakliteratuur die thuis worden ontvangen.

Vergoeding scholingskosten en contributie beroepsvereniging

De kosten van scholing voor het raadslid, welke los staan van de partij (politiek) zoals opleiding, cursussen en congressen die direct te maken hebben met het zijn van raadslid worden door de gemeente vergoed. De grondslag daarvoor staat in het Rechtspositiebesluit raads- en commissieleden. De gemeenteraad kan in een lokale verordening zelf nadere uitvoeringsregels stellen. Indien een raadslid in verband met de uitoefening van de functie van raadslid lid is van een beroepsvereniging, vergoedt de gemeente het contributiegeld.

Reiskosten

De reis- en verblijfkosten voor reizen buiten het grondgebied van de gemeente ter uitvoering van een beslissing van het gemeentebestuur, kunnen het raadslid op declaratiebasis worden vergoed. De Gemeentewet biedt de mogelijkheid daarvoor, die in de lokale verordening nader kan worden geregeld. Voor het reizen binnen de gemeente ontvangen de raadsleden geen vergoeding.

Computer en internetverbinding

Op aanvraag worden aan raadsleden een computer (tablet, laptop, notebook e.d.), bijbehorende apparatuur en software ter beschikkinggesteld of zij ontvangen desgevraagd een tegemoetkoming voor de aanschaf of het gebruik van een eigen computer, bijbehorende apparatuur en software. De grondslag hiervoor is opgenomen in het Rechtspositiebesluit raads- en commissieleden en in de lokale verordening kan de raad nadere regels stellen. Daarnaast kan de gemeente op aanvraag een vergoeding geven voor de extra kosten voor het meergebruik voor de internetaansluiting (hogere data).

Ziektekosten en collectieve verzekeringen

Raadsleden hebben recht op een netto tegemoetkoming per jaar voor de kosten van hun ziektekostenverzekering. Daarnaast biedt het Rechtspositiebesluit  raads- en commissieleden de grondslag om voor eigen rekening gebleven ziektekosten indien de ziekte is gerelateerd aan de uitoefening van de functie van raadslid te vergoeden.

In de lokale verordening kan de raad bepalen dat een collectieve verzekering voor de raadsleden moet worden afgesloten voor ouderdomspensioen, invaliditeit en overlijden.

Commissieleden

Commissieleden zijn personen die door de gemeenteraad, het college of de burgemeester zijn benoemd om lid te zijn van een raadscommissie (artikel 82 Gemeentewet), bestuurscommissie (artikel 83 Gemeentewet) of een andere commissie (artikel 84 Gemeentewet).  

Commissieleden ontvangen een vaste vergoeding voor het bijwonen van commissievergaderingen, afhankelijk van  het aantal inwoners van de gemeente. De raad kan een hogere vergoeding vaststellen aan een commissielid voor bijzondere beroepsmatige deskundigheid op het taakgebied van de commissie en indien de vergoeding niet in redelijke verhouding staat tot de taak. Ook leden van een bestuurscommissie kunnen op basis van de lokale verordening een hogere vaste vergoeding en daarnaast een onkostenvergoeding ontvangen. Commissieleden mogen, net zoals raadsleden, geen andere vergoedingen ontvangen van de gemeente dan bij of krachtens wet is geregeld. Overigens ontvangen raadsleden die tevens lid zijn van een commissie geen extra vergoeding.

Aan commissieleden worden reis- en verblijfkosten voor het bijwonen van commissievergaderingen vergoed, dit in tegenstelling tot raadsleden. De reiskosten worden voor ten hoogste een vergadering per dag vergoed.

Integriteit

De raad is op grond van de Gemeentewet verplicht om een gedragscode integriteit voor zichzelf en de gemeentelijke bestuurders vast te stellen om de integriteit van het gemeentelijk openbaar bestuur te waarborgen.

Advies en hulp bij de rechtspositie raads- en commissieleden

Heeft u vragen over de toepassing van rechtspositionele wet- en regelgeving voor raads- en/of commissieleden? Vijverberg heeft gespecialiseerde juristen die u graag adviseren.

Advies nodig?

Bel ons: 079-3631919 of stuur een mail. Wij helpen u graag.

Ontvang ons cursusaanbod

Volg ons op social media

Ontvang onze publicaties

Volg ons op social media