Handhaving openbare orde en veiligheid

Decentrale overheden en vooral de burgemeesters moeten op het terrein van openbare orde en veiligheid maatschappelijk gevoelige en gecompliceerde juridische afwegingen maken. De problemen die in gemeenten op veiligheidsgebied spelen, zijn sterk uiteenlopend van aard. Drugsoverlast, huiselijk geweld, wanordelijkheden, branden en rampen zijn slechts een greep uit deze problemen.

Bevoegdheden burgemeester

Artikel 172 Gemeentewet belast de burgemeester met de handhaving van de openbare orde onder gewone omstandigheden. Daarnaast kan de burgemeester in uitzonderlijke situaties en buitengewone omstandigheden een noodbevel uitvaardigen of een noodverordening vaststellen. In de Gemeentewet zijn recent tevens meer specifieke bevoegdheden toegevoegd, zoals rond preventief fouilleren, cameratoezicht en maatregelen om (voetbal gerelateerde) overlast te beperken.

Daarnaast ontleent de burgemeester voor specifieke situaties bevoegdheden op basis van bijzondere wetten, zoals de Wet tijdelijk huisverbod, de Drank- en Horecawet, de Opiumwet en de Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Wet Bibob).

Noodbevel

In artikel 175 Gemeentewet is de bevoegdheid voor de burgemeester neergelegd om in uitzonderlijke situaties een noodbevel te kunnen uitvaardigen. De burgemeester kan het noodbevel bijvoorbeeld inzetten als er sprake is van oproer, wanordelijkheden, rampen of zware ongevallen of als de vrees daartoe bestaat. Het noodbevel mag worden toegepast wanneer het gaat om een bepaald aantal personen of organisaties. Gaat het om een onbepaald aantal personen, dan is een noodverordening het geschikte middel (artikel 176 Gemeentewet). In de praktijk dient het noodbevel ook weleens als overbrugging naar een noodverordening.

Noodverordening

De noodverordening uit artikel 176 Gemeentewet is een algemeen verbindend voorschrift voor een onbepaald aantal personen in buitengewone omstandigheden. Met andere woorden: de noodverordening richt zich tot “een ieder”. Is in een gebied een noodverordening van kracht, dan valt bijvoorbeeld ook degene die daar enkel een stuk komt wandelen onder het regime van de noodverordening. De noodverordening maakt beperking van bepaalde grondrechten mogelijk. Hierdoor moet terughoudend wordt omgegaan met het toepassen van een noodverordening.

Wet tijdelijk huisverbod

De Wet tijdelijk huisverbod geeft de burgemeester de bevoegdheid om een persoon van wie een ernstige dreiging van huiselijk geweld uitgaat tijdelijk de toegang tot zijn woning te ontzeggen. Deze termijn geldt in beginsel 10 dagen. Lees hier meer over het tijdelijk huisverbod.

Handhaving Drank- en Horecawet

Het is verboden een horecabedrijf of een slijtersbedrijf te voeren, zonder dat aan de wettelijke vereisten wordt voldaan. Elk horecabedrijf en elke slijterij heeft, op grond van de Drank- en Horecawet, een drank en horecavergunning nodig voor de verkoop van alcoholhoudende sterke dranken aan consumenten.

Wanneer een bedrijf de verbodsbepalingen uit de Drank- en Horecawet niet naleeft, dan kan de burgemeester handhavend optreden, bijvoorbeeld door de vergunning in te trekken. Als zich in een inrichting feiten voor doen die gevaar opleveren voor de openbare orde, veiligheid of zedelijkheid en als niet langer voldaan wordt aan de inrichtingseisen of de eisen gesteld aan de leidinggevende, dan moet de burgemeester tot intrekken van de vergunning besluiten. De vergunning kan ook voor een tijdelijke periode worden geschorst als die passender is bij de ernst van de overtreding. Bij deze sancties kan een last onder dwangsom en bestuursdwang (sluiting van de horeca-inrichting) worden toegepast.

Daarnaast hebben horecabedrijven in een aantal gemeenten een exploitatievergunning nodig. Deze vergunning is opgenomen in de Algemene plaatselijke verordening (Apv). In de vergunning staan regels die te maken hebben met overlast, veiligheid en fatsoen. Ook indien de regels uit de exploitatievergunning niet worden nageleefd, kan de burgemeester hiertegen handhavend optreden.

Sluiten woningen en inrichtingen op basis van de Opiumwet

Als er sprake is van drugshandel dan biedt artikel 13b Opiumwet, ook wel de Wet Damocles genoemd, de burgemeester de mogelijkheid bestuursdwang toe te passen en woningen of voor het publiek toegankelijke inrichtingen te sluiten. Hierbij hoeft niet te worden aangetoond dat de openbare orde in het geding is. De aanwezigheid van drugs (lijst I/II Opiumwet) boven de normen voor eigen gebruik in woningen, kan al voldoende zijn om de woning of het lokaal en de bijbehorende erven te sluiten. De sluiting is voor bepaalde tijd en de burgemeester moet betrokkene eerst waarschuwen en op de hoogte stellen van de geconstateerde overlast, voordat hij besluit tot sluiting van de woning of voor het publiek toegankelijke inrichting.

Voorkomen faciliteren criminaliteit op basis van de Wet Bibob

De Wet Bibob geeft bestuursorganen een instrument ter voorkoming en bestrijding van (georganiseerde) criminaliteit. Het voornaamste doel is het voorkomen dat de overheid ongewild criminaliteit faciliteert, zoals het witwassen van geld. Een bestuursorgaan kan besluiten een vergunning in te trekken of te weigeren indien het vermoeden bestaat dat de aanvragers of houders van de vergunning deze zullen gebruiken voor het plegen van strafbare feiten. Ook bestaat de mogelijkheid om vergunningen alleen onder bepaalde voorwaarden te verstrekken. Naast vergunningen is het Bibob-instrument in te zetten voor subsidies, vastgoedtransacties en aanbestedingen.

Het bestuursorgaan dient eerst zelf te beoordelen of er weigeringsgronden zijn of andere instrumenten ingezet kunnen worden voor het weigeren van een vergunning. Ook moet het bestuursorgaan onderzoeken of het zelfstandig de Wet Bibob kan toepassen. Daarnaast kan het bestuursorgaan vóór de adviesaanvraag bij het Landelijk Bureau Bibob opvragen of over de betrokkene in de afgelopen twee jaar eerder een advies is uitgebracht, en zo ja, welke conclusie het advies had (ernstig gevaar, mindere mate van gevaar, geen gevaar).

Komt het bestuursorgaan er niet uit, dan kan het via vastgestelde formulieren het Landelijk Bureau Bibob vragen een advies uit te brengen over het gevaar dat de vergunning zal worden gebruikt om strafbare feiten te plegen. Het is vervolgens aan het bestuursorgaan zelf een besluit te nemen.

Advies nodig?

Bel ons: 079-3631919 of stuur een mail. Wij helpen u graag.

Ontvang ons cursusaanbod

Volg ons op social media

Gerelateerde referentieprojecten

Gerechtelijke procedures

Gemeente schakelt Vijverberg in vanwege gerechtelijke procedures

Een gemeente schakelt Vijverberg Advocaten & Adviseurs in vanwege gerechtelijke procedures (voorlopige voorzieningen en beroepsprocedure) tegen een aantal besluiten van de burgemeester. Het gaat in eerste instantie om de afwijzing om een aanvraag voor een…
Secretaris voor handhavingsbezwaarschriften

Secretaris voor handhavingsbezwaarschriften

Als gevolg van een actief handhavingsbeleid bij een gemeente neemt het aantal bezwaren tijdelijk enorm toe zodat behoefte bestaat aan een tweede secretaris voor de bezwarencommissie. Een secretaris van Vijverberg biedt uitkomst. Hij verzorgt alle…
Jurist vergunningen en handhaving

Jurist vergunningen en handhaving

Wegens capaciteitsgebrek bestaat binnen de afdeling Vergunningen en Handhaving van een middelgrote gemeente behoefte aan de inzet van een externe jurist. Een jurist van Vijverberg wordt voor een periode van ongeveer acht maanden gedurende enkele…

Ontvang onze publicaties

Volg ons op social media