Veelvoorkomende arbeidsvoorwaarden: primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden

Arbeidsvoorwaarden zijn er in verschillende vormen. Vaak wordt onderscheid gemaakt tussen primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden. Primaire arbeidsvoorwaarden gaan over de belangrijkste afspraken over het werk, zoals loon en arbeidsduur. Secundaire arbeidsvoorwaarden zijn aanvullende afspraken, bijvoorbeeld over pensioen of een reiskostenvergoeding.

Welke arbeidsvoorwaarden gelden, hangt niet alleen af van de afspraken tussen werkgever en werknemer. Ook de wet en een eventuele cao kunnen regels stellen.

Primaire arbeidsvoorwaarden

Loon

Het loon is een van de belangrijkste arbeidsvoorwaarden. In de arbeidsovereenkomst moet onder meer staan hoe hoog het loon is en wanneer het wordt uitbetaald. Meestal ontvangt een werknemer maandelijks loon, maar werkgever en werknemer kunnen ook een andere betalingstermijn afspreken binnen de wettelijke grenzen.
Voor de hoogte van het loon geldt een wettelijke ondergrens. Een werknemer heeft ten minste recht op het wettelijk minimumuurloon dat voor hem of haar geldt. Daarnaast kan een cao regels bevatten over de hoogte van het salaris, salarisschalen en periodieke verhogingen.

Arbeidsduur en werktijden

De arbeidsduur is het aantal uren dat een werknemer werkt. De werktijden bepalen wanneer de werknemer deze uren werkt.

Werkgever en werknemer maken afspraken over de arbeidsduur. Daarbij moeten zij rekening houden met wettelijke regels over arbeids- en rusttijden. De Arbeidstijdenwet stelt bijvoorbeeld grenzen aan het aantal uren dat een werknemer mag werken en schrijft minimale rusttijden voor.

Ook een cao kan regels bevatten over arbeidsduur, werktijden en roosters. Het is daarom belangrijk om bij het maken van afspraken na te gaan of een cao van toepassing is.

Vakantiedagen en vakantiegeld

Iedere werknemer heeft recht op een wettelijk minimumaantal vakantiedagen. Per jaar bedraagt dit vier keer het aantal uren dat de werknemer gemiddeld per week werkt. Een werknemer die 40 uur per week werkt, heeft daarmee recht op minimaal 160 vakantie-uren per jaar. Bij werkdagen van acht uur komt dit neer op 20 vakantiedagen.

Werkgever en werknemer kunnen daarnaast extra, bovenwettelijke vakantiedagen afspreken. Ook een cao kan recht geven op meer vakantiedagen.

Werknemers hebben daarnaast in beginsel recht op minimaal 8% vakantiebijslag. Voor de berekening en eventuele uitzonderingen gelden wettelijke regels.

Secundaire arbeidsvoorwaarden

Pensioen

Pensioen is een veelvoorkomende secundaire arbeidsvoorwaarde. Er bestaat geen algemene wettelijke verplichting voor werkgevers om pensioen op te bouwen voor werknemers. Wel kan uit een cao of de verplichte deelname aan een bedrijfstakpensioenfonds volgen dat een werkgever moet bijdragen aan het pensioen van een werknemer.

Reiskostenvergoeding

Een werkgever is niet in alle gevallen wettelijk verplicht om woon-werkverkeer te vergoeden. Een recht op reiskostenvergoeding kan wel volgen uit een cao, arbeidsovereenkomst of andere regeling binnen de organisatie.

Spreken werkgever en werknemer een reiskostenvergoeding af? Leg dan duidelijk vast welke reizen worden vergoed, welk bedrag of welke vergoeding geldt en wat er gebeurt als de reisafstand of het vervoermiddel verandert.

Ook fiscale regels zijn relevant. Deze bepalen onder meer tot welk bedrag een kilometervergoeding onbelast kan worden verstrekt.